Ασσασίνοι

dkΔεν γνωρίζουμε άλλη ισλαμική αίρεση που να έχει λάβει τόσο θρυλικές διαστάσεις, και μάλιστα όχι μονάχα στη σφαίρα της θρησκείας αλλά στο πολιτικό πεδίο και στους κόλπους των πλέον ακραίων τάσεων της καλλιτεχνικής πρωτοπορίας. Πρόκειται, φυσικά, για τους Ασσασίνους, τη στρατιά του περιβόητου Χασάν ιμπν Σαμπάχ, μιας προσωπικότητας που ίδρυσε, στις αρχές του ενδέκατου αιώνα, τη ριζοσπαστική μουσουλμανική δυναστεία των Ασσασίνων (από το αραβικό χασισίν=αυτοί που καπνίζουν το χασίς), η οποία έμελλε να αποτελέσει σοβαρότατη απειλή για το ορθόδοξο Ισλάμ και να υιοθετήσει ιδιότυπες μεθόδους δράσης και προπαγάνδας.
Ο Χασάν ιμπν Σαμπάχ γεννήθηκε στην πόλη Κουμ γύρω στο 1040 και πέθανε στο Νταϋλάμ της Περσίας το 1124. Είχε σπουδάσει θεολογία και είχε συνδεθεί φιλικά με τον μεγάλο ποιητή Ομάρ Καγιάμ, τον φημισμένο δημιουργό των Ρουμπαγιάτ. Επηρασμένος από τον αιρεσιάρχη Ισμαήλ ιμπν Ιμάμ Ντζατέρ, ο Σαμπάχ θα επιδοθεί συστηματικά στην εκπόνηση και τη διάδοση αιρετικών δοξασιών, και μάλιστα θα περάσει στην ενεργό δράση, καταλαμβάνοντας με πανέξυπνο τρόπο το ορεινό οχυρό Αλαμούτ, στη βορειοδυτική Περσία. Αλαμούτ σημαίνει κυριολεκτικώς "το δίδαγμα του αετού" αλλά το φρούριο των Ασσασίνων έμεινε γνωστό ως "αετοφωλιά". Ο Σαμπάχ το κατέστησε βάση των θρυλικών εξορμήσεων της στρατιάς του, κέντρο της προπαγάνδας των ιδέων του και πρωτεύουσα του αυτόνομου κρατιδίου του, που άντεξε έως την σαρωτική εξάπλωση των Μογγόλων. Ο Σαμπάχ έμεινε γνωστός ως ο "Γέρος του Βουνού", μολονότι ο τίτλος αυτός ανήκε σε ορισμένους επικεφαλής των Ασσασίνων της Συρίας, όπου είχε εξαπλωθεί η αίρεση.
Ο Μπέρναρντ Λιούις καταγράφει εμπεριστατωμένα τη γένεση και τη διαδρομή της ριζοσπαστική σέχτας του Σαμπάχ. Αποκαθιστά ορισμένες ιστορικές αλήθειες που η ομίχλη του μύθου είχε συσκοτίσει. Το βιβλίο του διαβάζεται πάντως σαν συναρπαστικό μυθιστόρημα, μιας που οι μέθοδοι των Ασσασίνων υπήρξαν εξαιρετικά πρωτότυπες και συγκλονιστικές. Είχαν πλάσει ένα είδος επίγειου παραδείσου και δελέαζαν τους νεαρούς στρατολογημένους με θεσπέσιες απολαύσεις και ηδονές. Τους έλεγαν ότι αν βρουν τιμημένο θάνατο θα κατακτήσουν παντοτινα μια θέση σε έναν παράδεισο χίλιες φορές πιο ηδονικό από αυτόν στον οποίο ζούσαν. Έτσι, οι στρατολογημένοι αναλάμβαναν παράτολμα εγχειρήματα, εκτελούσαν ανενδοίαστα κάθε αποστολή, και πέθαιναν πασιχαρείς. Οι αποστολές ήσαν αναθέσεις φόνων. Θύματα ήσαν οι εχθροί της αίρεσης, συνήθως εξέχοντες ορθόδοξοι ισλαμιστές. Έτσι η λέξη "ασσασίνος" κατέληξε να σημαινει "δολοφόνος", και η σέχτα του Χασάν ιμπν Σαμπάχ θεωρείται η πρώτη οργανωμένη ομάδα που έδρασε καθαγιάζοντας την τρομοκρατία.
Σύμφωνα με τον Μάρκο Πόλο, ο Σαμπάχ είχε μεταμορφώσει την κοιλάδα του Αλαμούτ σε εξαίσιο κήπο, είχε χτίσει πανέμορφα παλάτια και λαμπρές επαύλεις. "Υπήρχαν ακόμη ρυάκια", γράφει ο μεγάλος ταξιδευτής, "όπου κύλαγε άφθονο κρασί και γάλα και μέλι και νερό~ και πολλές γυναίκες και από τις πιο όμορφες κοπέλες του κόσμου, που έπαιζαν όλων των ειδών τα όργανα και τις μουσικές, χόρευαν και τραγουδούσαν τόσο γλυκά κι ωραία, που ήταν χάρμα να τις βλέπεις. Γιατί σκοπός του Γέροντα ήταν να κάνει τους πιστούς του να παραδεχτούν πως τούτος εδώ ήταν ο αληθινός παράδεισος".
Οι Ασσασίνοι υποστήριζαν ότι ο κόσμος δεν δημιουργήθηκε και ότι ο Χρόνος είναι απεριόριστος. Αντιστέκονταν στον μόχθο του κόσμου και στον ζυγό του νόμου, και θεωρούσαν ότι κομίζουν ένα μήνυμα σωτηρίας, μιαν επαγγελία μεσσιανικής εκπλήρωσης, μιαν ελπίδα που μπορεί και πρέπει να πραγματωθεί. Οι ηδονές που πρσφέρονταν αφειδώς στο Αλαμούτ έκαναν τους Ασσασίνους ατρόμητους και χαλύβδωναν την πίστη τους. Τα κοριτσόπουλα ερωτοτροπούσαν ελεύθερα μαζί τους, όπως μας λέει ο Μάρκο Πόλο, οι καρδιές τους ευφραίνονταν διαρκώς, είχαν ό,τι ψάχνει να βρει ένας νέος και δεν έφευγαν ποτέ με τη θέλησή τους από εκείνο το μέρος. Συνδύασαν τον ψυχρό υπολογισμό με τον φανατικό ζήλο και επινόησαν την τριπλή στρατηγική της διείσδυσης, της οχύρωσης και της επίθεσης.
Τα κατορθώματα των Ασσασίνων και κυρίως η φανατική αφοσίωσή τους έφτασαν να αποτελέσουν πηγή έμπνευσης ακόμη και για τους Προβηγκιανούς τροβαδούρους. "Με κάνεις ό,τι θέλεις", λέει ένας απ' αυτούς στην αγαπημένη του, "πιο πολύ κι απ' το Γέρο που διατάζει τους Ασσασίνους του να πάνε να σκοτώσουν τους εχθρούς του". Κι ένας άλλος τραγουδάει περήφανα, "Όπως οι Ασσασίνοι υπηρετούν αδιάκοπα τον αφέντη τους έτσι υπηρέτησα κι εγώ πιστά κι ακλόνητα τον έρωτα".
Σημαντικότατη είναι η επιρροή που άσκησε το φάσμα της προσωπικότητας του Γέρου του Βουνού στον Ουίλιαμ Μπάροουζ και στους λετριστές φίλους του Γκυ Ντεμπόρ. Ο Μπάροουζ αναφέρει τον Χασάν ιμπν Σαμπάχ σχεδόν σε όλα του τα βιβλία, και σχεδόν κατάφερε να ταυτιστεί μαζί του. Στη Βίβλο των Αναπνοών (εκδ. Ελεύθερος Τύπος, μτφρ. Γιώργος Γούτας) αφιερώνει ένα ολόκληρο κεφάλαιο αποκλειστικά στους Ασσασίνους και στις μεθόδους τους, επιχειρώντας να αναλύσει το μυστικό με το οποίο ο Σαμπάχ εκπαίδευε και φανάτιζε τους οπαδούς του στο απρόσιτο Αλαμούτ. Ακόμη, φαίνεται ότι υιοθέτησε μεθόδους του Γέρου και, κυρίως, τη θρυλούμενη βασική του φόρμουλα, το περίφημο, "Τίποτα δεν είναι αληθινό~ όλα επιτρέπονται" (που σημειωτέον έχει επίσης καταγράψει και αναλύσει ο Φρειδερίκος Νίτσε).
Απ' τη μεριά του, ο Ντεμπόρ στο κείμενο της αυτοβιογραφικής ταινίας του, της περίφημης In girum imus nocte et consumimur igni (εκδ. Ελεύθερος Τύπος, μτφρ. Πάνος Τσαχαγέας) μιλώντας για την παρέα των λετριστών που συγκροτήθηκε σε πρωτοποριακό καλλιτεχνικό και εν συνεχεία πολιτικό ρεύμα, διαλαλεί: "Όσοι είχαν συγκεντρωθεί εκεί έμοιαζαν να έχουν υιοθετήσει ως μοναδική αρχή δράσης, ευθύς εξαρχής και δημοσίως, το μυστικό που ο Γέρος του Βουνού μεταβίβασε, καθώς λένε, την ύστατη ώρα, στον πιο έμπιστο απ' τους φανατικούς υπαρχηγούς του: 'Τίποτα δεν είναι αληθινό~ όλα επιτρέπονται'".
Το βιβλίο του Μπέρναρντ Λιούς, το οποίο προλογίζει έξοχα ο Αλέξης Γ. Κ. Σαββίδης και μεταφράζει άριστα ο Γιώργος Γούτας, είναι γραμμένο το 1967 και δεν καταπιάνεται με τις επιρροές αυτές. Στην καταληκτική του παράγραφο, ωστόσο, αφήνει να διαφανεί η διαδρομή που από τους Ασσασίνους φτάνει ως τις μέρες μας. "Το υπόγειο ρεύμα της μεσσιανικής ελπίδας και της επαναστατικής βίας που τους είχε δώσει την αρχική ώθηση", γράφει ο Λιούις, "συνέχισε να κυλά, και τα ιδανικά και οι μέθοδοί τους βρήκαν πολλούς μιμητές. Γι' αυτό και οι μεγάλες αλλαγές της εποχής μας έχουν γεννήσει νέες αιτίες θυμού, νέα όνειρα για εκπλήρωση και νέα όπλα επίθεσης".

[Διαβάστε το βιβλιο: Μπέρναρντ Λιούις: Οι Ασσασίνοι
Μετάφραση: Γιώργος Γούτας, εκδ. Τροχαλία]

 

 

BOOKS' ARCHIVES
[HappyReviews]


[01]Μπέρναρντ Λιούις: Οι Ασσασίνοι.
[02]Στιούαρτ Χόουμ: Blowjob.
[03]Tόμας Μπέρνχαρντ: Διόρθωση.
[04]a. Γιόχαν Χουϊζίνγκα: Homo Ludens, Ο Άνθρωπος και το Παιγνίδι.b. Ροζέ Καγιουά: Τα Παιγνίδια και οι Άνθρωποι. c. Ιουλίτα Ηλιοπούλου
[05]Ιστορία της Νεωτερικής και Σύγχρονης Φιλοσοφίας (Φυσιογνωμίες και Έργα).
[06]Εμμανουήλ Παπαζαχαρίου (Ζάχος):Η Πιάτσα.
[07]Samuel Beckett: Κάθαρση (και άλλα έργα).
[08]CHE Όπλα, Ποίηση, και Κάμερα.
[09]Στέφανος Ροζάνης: Ezra Pound, Ένας νεωτερικός Οδυσσέας.
[10]π. Νικόλαος Λουδοβίκος:Η κλειστή πνευματικότητα και το νόημα τού εαυτού/Ο μυστικισμός τής ισχύος και η αλήθεια τής φύσεως και τού προσώπου.
[11]Jean Baudrillard: Συνθήματα.
[12]Αντόνια Λογκ: Shadow-Box.
[13]Πωλ Βιριλιό: Η διαδικασία της σιωπής.
[14]Χρήστος Σιδερής : 7 Ημέρες ψέμματα.
[15] Γεράσιμος Λυκιαρδόπουλος: Το απροσδόκητο γρασίδι.
[16] Στέφανος Ροζάνης:Ο αδιανόητος θάνατος.
[17] Παν. Δρακόπουλος:Κείμενα με σπασμένη ενότητα.
[18] John Ralston Saul : Πολιτισμός χωρίς συνείδηση.
[19] Dante Alighieri: Η θεία κωμωδία. Χ.Λ. Μπόρχες: Δοκίμια για τον Δάντη.
[20] Τζων Ντος Πάσος: Manhattan transfer.
[21] Μάρσαλ Σάλινς: Πολιτισμός και πρακτικός λόγος
[22] Αχιλλέας Φωτάκης: Βιβλιογραφία τού Σουρεαλισμού στα ελληνικά (μέρος πρώτο)
[23] Αριστούργημα με δίχως ψυχή
[24] Για Τις Σπονδές Ας Πω Δυο Λόγια
[25] Ο Καιρός των Χρυσανθέμων

26.Το ιθαγενικό ζήτημα σήμεραJeffrey Sissons

ΓΙΩΡΓΟΣ-ΙΚΑΡΟΣ ΜΠΑΜΠΑΣΑΚΗΣ