Εμμανουήλ Παπαζαχαρίου (Ζάχος)
"Η Πιάτσα"
Εκδόσεις Κάκτος, Αθήνα 1980.
326 σελίδες.
(Τα περιεχόμενα μπορείτε να τα βρείτε στο StarryNights#2 )


Πριν από πολλά χρόνια είχα διαβάσει ένα βιβλίο, το οποίο περιέγραφε τις περιπέτειες ενός Μαθητή που αναζητούσε τα ίχνη ενός φημισμένου Διδασκάλου. Άφησε πίσω του τις ανέσεις τής βορειοευρωπαϊκής πόλης του και βάλθηκε να τριγυρίζει στις αχανείς και αφιλόξενες εκτάσεις τής Ασίας ψάχνοντας να βρει τούς Διδασκάλους τού σοφού που τον είχε γοητεύσει. Από αβρός διανοούμενος έγινε δεινός πεζοπόρος και καταπιάστηκε μ' ένα σωρό χειρωνακτικές δουλειές για χρόνια ολόκληρα,. ώσπου στο τέλος συνάντησε εκείνον που τού είπε πως ο Διδάσκαλος που αναζητούσε, ζούσε στην ευρωπαϊκή πόλη που είχε εγκαταλείψει, και μάλιστα πολύ κοντά στο σπίτι του!
Διαβάζοντας αυτό το σπουδαίο βιβλίο τού Ζάχου για την "Πιάτσα", ένιωσα το ίδιο ακριβώς συναίσθημα μ' εκείνο το φιλόπονο Μαθητή, που έψαχνε το θησαυρό τής ζωής σε τόπους μακρυνούς ενώ βρισκόταν δίπλα του. Γιατί πράγματι, με λόγο απλό και μεστό, μ' επιχειρήματα στέρεα και χωρίς περιστροφές, ο Εμμανουήλ Παπαζαχαρίου μάς δίνει χειροπιαστά το νήμα που δια μέσου τών αιώνων συνδέει, Σ' ΑΥΤΟΝ ΕΔΩ ΤΟΝ ΤΟΠΟ, την αρχαία Αγορά με τις σημερινές μορφές της.
Όπως σημειώνει ο ίδιος, "η Πιάτσα είναι χώρος, είναι χρόνος, είναι παράδοση ηθών και εθίμων, είναι καθημερινή πράξη και ζωή, είναι πολιτισμός ολόκληρος. Σα χώρος έχει από παράδοση τον ομφαλό του στην Αγορά, που ήταν από αιώνες το κέντρο τής ελληνικής πόλης και που είναι ακόμα το κέντρο πολλών ελληνικών πόλεων. Από εκεί διακλαδώνεται κι απλώνεται μέσα στην πόλη και στην ύπαιθρο μέσω τών μαγαζιών και τών άλλων χώρων όπου γίνονται πράξεις σχετικές με αγοραπωλησία, με 'αλισβερίσι', μ' άλλα λόγια όπου γίνεται 'νταραβέρι', ανταλλαγή. Το 'αλισβερίσι', το 'πάρε-δώσε', δεν είναι μόνο ανταλλαγή προϊόντων με χρήματα, δεν είναι μόνο η τέχνη τής ανταλλαγής. Είναι μια ολόκληρη ψυχοσύνθεση, που δημιούργησε η παράδοση τής ανταλλαγής. Είναι η ψυχοσύνθεση τής 'συνδιαλλαγής' και τού 'συνδυασμού', που χωρίς αυτήν η ανταλλαγή δε γίνεται σωστά και μένει μάταιη, ξερή χειρονομία δίχως αποτέλεσμα κι ικανοποίηση εκείνου που δίνει κι εκεινού που παίρνει. Το αλισβερίσι έχει τις ρίζες του στην πανάρχαια πρακτική και φιλοσοφία τής διαλεκτικής. Σημαίνει να παίρνει κανείς, μαζί με το αντικείμενο που πήρε με την ανταλλαγή, και την ιδέα που κλείνει μέσα του το αντικείμενο, δηλαδή την ανάγκη που το δημιούργησε. Και παίρνοντάς την αυτή την ιδέα, αυτός που την πήρε αλλάζει. Γίνεται ΠΙΟ ΣΥΝΘΕΤΟΣ ΑΝΘΡΩΠΟΣ. Το αλισβερίσι σημαίνει ακόμα το ν' ανακαλύπτεις σχέσεις ανάμεσα στα πιο άσχετα πράγματα, στο . φάντη και στο ρετσινόλαδο, και μέσα από το ύψιστο αυτό παιχνίδι τού ανθρώπινου μυαλού να φτιάχνεις, να κατασκευάζεις νοήματα κι ιδέες και αντικείμενα πιό σύνθετα. Το αλισβερίσι (.) είναι θεώρηση τού κόσμου ιδιαίτερη", που εδραιώθηκε εκεί όπου παραδοσιακά υπήρξε σθεναρή αντίσταση στο νεωτερικό διαχωρισμό τής παραγωγής από την ανταλλαγή.
Δεν θα παραθέσω εδώ τούς πολλούς πανεπιστημιακούς και άλλους τίτλους που επάξια κέρδισε ο Παπαζαχαρίου στην πολύχρονη αναζήτησή του τού "θησαυρού τής ζωής". Πέρα και πολύ περισσότερο απ' όλους αυτούς, ο Ζάχος είναι πραγματικά ένας άνθρωπος τής Πιάτσας. Τίποτε απ' όλα όσα καταθέτει δεν είναι "θεωρία". Είναι, αντίθετα, απόσταγμα μιάς στοχαστικής ζωής ριζωμένης στο "αλισβερίσι". Είναι γνώση τού Κόσμου κι αυτογνωσία ταυτόχρονα. Και μόνον έτσι νομίζω πως μπορεί κανείς να το παραλάβει.

Γιάννης Δ. Ιωαννίδης [e-mail]


 

 

BOOKS' ARCHIVES
[HappyReviews]


[01]Μπέρναρντ Λιούις: Οι Ασσασίνοι.
[02]Στιούαρτ Χόουμ: Blowjob.
[03]Tόμας Μπέρνχαρντ: Διόρθωση.
[04]a. Γιόχαν Χουϊζίνγκα: Homo Ludens, Ο Άνθρωπος και το Παιγνίδι.b. Ροζέ Καγιουά: Τα Παιγνίδια και οι Άνθρωποι. c. Ιουλίτα Ηλιοπούλου
[05]Ιστορία της Νεωτερικής και Σύγχρονης Φιλοσοφίας (Φυσιογνωμίες και Έργα).
[06]Εμμανουήλ Παπαζαχαρίου (Ζάχος):Η Πιάτσα.
[07]Samuel Beckett: Κάθαρση (και άλλα έργα).
[08]CHE Όπλα, Ποίηση, και Κάμερα.
[09]Στέφανος Ροζάνης: Ezra Pound, Ένας νεωτερικός Οδυσσέας.
[10]π. Νικόλαος Λουδοβίκος:Η κλειστή πνευματικότητα και το νόημα τού εαυτού/Ο μυστικισμός τής ισχύος και η αλήθεια τής φύσεως και τού προσώπου.
[11]Jean Baudrillard: Συνθήματα.
[12]Αντόνια Λογκ: Shadow-Box.
[13]Πωλ Βιριλιό: Η διαδικασία της σιωπής.
[14]Χρήστος Σιδερής : 7 Ημέρες ψέμματα.
[15] Γεράσιμος Λυκιαρδόπουλος: Το απροσδόκητο γρασίδι.
[16] Στέφανος Ροζάνης:Ο αδιανόητος θάνατος.
[17] Παν. Δρακόπουλος:Κείμενα με σπασμένη ενότητα.
[18] John Ralston Saul : Πολιτισμός χωρίς συνείδηση.
[19] Dante Alighieri: Η θεία κωμωδία. Χ.Λ. Μπόρχες: Δοκίμια για τον Δάντη.
[20] Τζων Ντος Πάσος: Manhattan transfer.
[21] Μάρσαλ Σάλινς: Πολιτισμός και πρακτικός λόγος
[22] Αχιλλέας Φωτάκης: Βιβλιογραφία τού Σουρεαλισμού στα ελληνικά (μέρος πρώτο)
[23] Αριστούργημα με δίχως ψυχή
[24] Για Τις Σπονδές Ας Πω Δυο Λόγια
[25] Ο Καιρός των Χρυσανθέμων

26.Το ιθαγενικό ζήτημα σήμεραJeffrey Sissons