HOLLOW SKY 7>>

Στη "Γενική Εισαγωγή στην Κριτική τής Πολιτικής Οικονομίας", ο Καρλ Μαρξ έγραφε :

Η αντίληψη τής φύσης, που τρέφει την [αρχαία] ελληνική φαντασία και συνεπώς την [αρχαία] ελληνική τέχνη, μπορεί να συμβιβαστεί με τις αυτόματες υφαντουργικές μηχανές, τούς σιδηρόδρομους και τον ηλεκτρικό τηλέγραφο τής εποχής μας; Τι είναι ο ΄Ηφαιστος μπρος στους Roberts and Co; Τι είναι ο Ζευς μπρος στο αλεξικέραυνο; Τι είναι ο Ερμής μπρος στην Εθνική Τράπεζα;

Και ο Κώστας Παπαϊωάννου σχολίαζε με αμείλικτο χιούμορ :

Τι είναι, πραγματικά, ο ΄Ολυμπος όπως το είδε η "φαντασία"τού Ομήρου :

. ούτ' ανέμοισι τινάσσεται, ουδέ ποτ' όμβρω
δεύεται` ούτε χιών επιπίλναται` αλλά μάλ' αίθρη
πέπταται ανέφελος` λευκή δ' επιδέδρομεν αίγλη`
τώ ένι τέρπονται μάκαρες θεοί ήματα πάντα

μπροστά στα θαύματα που θα πραγματοποιήσει το νυοστό πενταετές σχέδιο τής αυριανής κοινωνίας; Τι είναι αυτή η "λευκή αίγλη" μπρος στο ηλεκτρικό φως; Γιατί, κατά την αντίληψη τού Μαρξ, ο ΄Ηφαιστος πραγματοποιεί "φανταστικά" αυτό που οι Roberts and Co "πραγματοποιούν αληθινά"; Και αυτό που ήθελαν να εκφράσουν οι Έλληνες όταν συνέλαβαν την ιδέα τού "Κεραύνιου Δία" ήταν όχι τόσο αυτό που οι ίδιοι αισθάνονταν μπρος στον Κεραυνό όσο εκείνο που, τρεις χιλιάδες χρόνια αργότερα, επρόκειτο να αισθανθεί ο Φραγκλίνος όταν εφηύρε το αλεξικέραυνο! Με μια τέτοια νοοτροπία, όλη η Ακρόπολη μπορεί να θεωρηθεί σαν ένα δειλό και "αυταπατηλό" προμήνυμα τού τοπίου τού Μάντσεστερ! Και τότε, γιατί να μην κλείσουμε όλη την Ελλάδα μέσα στην camera obscura τής ιδεολογίας και τής "πρωτόγονης βλακείας";

Ωστόσο, όπως σημειώνει ο Παπαϊωάννου, ο Μαρξ, που διάβαζε Αισχύλο στο πρωτότυπο, δεν μπορούσε βέβαια να εξομοιώσει την Ελλάδα με τη "ζωολογία τής ανθρωπότητας". Σημείωνε σαν "παράδοξο" το γεγονός οτι η αρχαία ελληνική τέχνη εξακολουθεί να δίνει αισθητική χαρά σ' εμάς, τούς συγχρόνους τού ηλεκτρισμού, τού αλεξικέραυνου και τής Εθνικής Τράπεζας; Κι αυτό το "παράδοξο", παράδοξο για την υλιστική αντίληψή του τής ιστορίας, προσπάθησε να το εξηγήσει.
Ποιά ήταν η ερμηνεία που έδωσε; Και γιατί επρόκειτο για ένα "απίθανο σχήμα";

Οι απαντήσεις στο βιβλίο τού Κώστα Παπαϊωάννου, "Φιλοσοφία και Τεχνική", απο τις "Εναλλακτικές Εκδόσεις" (1994).

 

back

 

Γιάννης Δ. Ιωαννίδης [e-mail]